Kasteel Wissekerke
Restauratie en herbestemming kasteeldomein.
In samenwerking met Wondering.
Kruibeke
2021-2023
Het kasteeldomein Wissekerke was aan vernieuwing toe. Het bestuur van Kruibeke wilde het eervol restaureren, maar ook de beleving voor bezoekers naar een hoger niveau tillen. Met respect voor de historische kenmerken brachten we de geschiedenis van het kasteel op één lijn met haar hedendaagse invulling.
Met respect voor het verleden gaven we het kasteel een hedendaagse invulling
-
Het kasteeldomein Wissekerke in Bazel (Kruibeke) kent een lange geschiedenis van bouwen, verbouwen en heropbouwen. Al in de tiende eeuw stond er een burcht om de Scheldeoever te verdedigen en in 1238 kreeg het kasteel echt vorm. Toen Wissekerke in de zestiende eeuw in handen kwam van adellijk ambtenaar Servaas van Steelant, bouwde hij er een kapel en vernieuwde de door grote brand vernielde linkervleugel en de ophaalbrug.
Begin negentiende eeuw zorgde architect Jean Baptiste Pisson voor een buitenrenovatie die vandaag nog nazindert in de grote vijvers en de dieperliggende dreef. En slechts een decennium later werd het kasteel opnieuw verbouwd door architect F. Verly, ingeschakeld door de adellijke familie Vilain XIIII die er woonde. Als laatste bewoners van Wissekerke lieten zij hun sporen na in de neogotische uitstraling die het kasteel kenmerkt, met spitsboogramen en hoektorens. Maar ook in de Napoleontische empirestijl en Egyptische invloeden van het interieur en het grote Engelse landschapspark dat het kasteel omringt.
De entreehal in directoirestijl, de oostelijke vleugel met cassetteplafonds, de gevel die op een rondboogarcade in het water rust … Deze laatste grote verbouwingswerken aan het kasteel Wissekerke dateerden al van 1906. Tijd voor vernieuwing dus, vond het bestuur van Kruibeke. Ze wilden niet alleen het kasteel eervol restaureren, maar ook de beleving voor bezoekers naar een hoger niveau tillen. Die herbestemming werd uitgevoerd binnen het project ‘Van steen tot steen langs de Schelde’ gesubsidieerd door Toerisme Vlaanderen om kastelen langs de Schelde te transformeren tot echte toeristische trekpleisters.
Bron: Agentschap Onroerend Erfgoed
-
Restauratie kasteel
We restaureerden het kasteel voornamelijk binnen de muren; aan het exterieur waren maar enkele beperkte aanpassingen nodig om nieuwe technieken te voorzien en aan moderne veiligheidsnormen te voldoen.
Door de rijke geschiedenis van het kasteel en de vele veranderingen die het door de eeuwen heeft doorgemaakt, waren bepaalde monumentale kenmerken in het interieur verloren gegaan. Of ze zaten verstopt achter voorzetwanden, boven verlaagde plafonds of onder verhoogde vloeren. Vanuit onze oprechte waardering voor de historische architectuur gaven we ze opnieuw een belangrijke plek in het ontwerp. We behielden ook de historisch waardevolle indeling van het kasteel die de bezoekers vandaag een inkijk geeft in het adellijke leven door de eeuwen heen. Van de imposante vestibule tot het rooksalon en de kasteelkelder.
De overgebleven verf- en pleisterlagen in het Salon Vilain XIIII fixeerden we in hun huidige toestand om de verbouwgeschiedenis van het kasteel in de kijker te zetten. We wilden immers een geschiedkundige beleving creëren in het museum, zodat de bezoekers als het ware in één grote teletijdmachine terechtkomen. Geen betere manier om hen onder te dompelen in het verhaal van Wissekerke dan door de muren letterlijk te laten spreken - net als de plafonds, vloeren, zuilen en moulures.
Maar onze grondige voorstudies wezen uit dat de vloeren in de westvleugel niet aan alle eisen voldeden om ze open te stellen voor het grote publiek.
Op vlak van stabiliteit, akoestiek en brandwerendheid was er werk. Met respect voor de historische kenmerken zorgden wij voor de nodige aanpassingen om er veilig en comfortabel bezoekers te kunnen ontvangen. Zo brachten we de historiek van het kasteel op één lijn met haar hedendaagse invulling.
-
Het Kasteel Wissekerke zou niet hetzelfde zijn zonder haar kenmerkende Koebrug. Die dankt zijn naam aan de landbouwers die in de jaren 1800 dagelijks met hun koeien via het kasteelpark naar de achterliggende weilanden trokken om ze daar te laten grazen. De houten Koebrug van Servaas van Steelant maakte al in 1901 plaats voor een metalen brug met beschilderde houten ornamenten in neogotische stijl. Maar de meer dan honderd jaar oude brug leed onder de tand des tijds en werd sinds 2018 gestut door stellingen.
Een grondige restauratie was dus nodig. Net zoals in het kasteel zetten we het behoud van het architecturale erfgoed centraal. Door de brug op zijn originele fundamenten te plaatsen, hielden we de historische basis letterlijk in stand. We voerden een kleurenonderzoek uit op de restanten van de oude brug, om te ontdekken wat haar oorspronkelijke staat was. De oudste, roestbruine verflaag bepaalde zo de kleur van de nieuwe, gerestaureerde Koebrug.
Die werkten we naar het bestaande model af op vlak van vorm, grootte, originele materialen en ambachtelijke technieken.
-
Om van het kasteeldomein Wissekerke een echte toeristische trekpleister te maken, legden we het hele landschapspark opnieuw aan. We pakten de verharde en halfverharde zones van de dreef en het voorplein aan en vernieuwden de evenementenweide en boszone. Het resultaat: een frisse tuin waarin het aangenaam vertoeven is, zonder de negentiende-eeuwse sfeer uit het oog te verliezen.
Met slimme aanpassingen en nieuwe, eigentijdse constructies verhoogden we de toegankelijkheid en inclusiviteit van de site. Zo verbindt een nieuwe voetgangersbrug de Polders van Kruibeke met het kasteeldomein - meteen het startpunt voor een nieuw natuurbelevingspad. Aan het voorplein bouwden we een rolstoeltoegankelijke toegangshelling. En een uitkijkpunt aan de vijver op de evenementenweide maakt een wandeling door het domein Wissekerke compleet.
