Restauratie en inrichting van de Engelse Tuin en integrale toegankelijkheid van de gebouwensite
Domein Alden Biesen
Bilzen
2018-2019
Nadat de kasteelgebouwen van het 13e eeuwse Alden Biesen waren gerestaureerd, was het tijd om ook de tuin te laten heropleven en de toegankelijkheid van het hele buitendomein te versterken. Een belevenisdecor voor de moderne invulling van het kasteeldomein,dat iedereen op een veilige en zelfstandige manier kan bezoeken
Een herboren tuin en toegankelijk domein voor ieders beleving
-
Het kasteeldomein Alden Biesen in Bilzen bergt meer dan 800 jaar geschiedenis. Vanaf 1220 was het de landcommanderij van de ridders van de Duitse Orde, tot zij de verouderde burcht in 1361 inruilden voor Nieuwen Biesen in Maastricht.
Pas tweehonderd jaar later wordt het vervallen domein van Alden Biesen opnieuw in gebruik genomen, deze keer door landcommandeur Winand von Breill. Hij liet er een groot zomerverblijf bouwen, de basis voor het kasteel van Alden Biesen dat we vandaag kennen. In 1631 wordt de middeleeuwse kapel afgebroken en de huidige barokke kerk gebouwd. Ook de gaanderij met Toscaanse zuilen, het poortgebouw, het Apostelhuis en de Franse tuin stammen uit dat tijdperk.
De laatste landcommandeur van Alden Biesen laat eind 18de eeuw een - voor die tijd typerende - Engelse tuin aanleggen op de helling van de Winterberg. Het ontwerp van architect Ghislain-Joseph Henry bevat kenmerkende heuvels, kronkelende paadjes, kunstmatige waterpartijen en Grieks mythologische invloeden zoals grotten, ruïnes en de Minervatempel.
Na de Franse Revolutie kwam Alden Biesen in privébezit, maar de hele site verwilderde en takelde af. Pas na een brand in 1971 kwam het kasteeldomein onder bescherming van de overheid en richtte de provincie Limburg de Engelse tuin in als parkbos. Begin jaren 2010, nadat de kasteelgebouwen waren gerestaureerd en opengesteld voor het publiek, was het tijd om ook de tuin te laten heropleven en de toegankelijkheid van het hele buitendomein te versterken.
-
De eerste fase van de werken bij Alden Biesen omvatte de heropleving van de Engelse tuin. Hoewel de tuin was verwilderd, waren de kenmerkende elementen van de Engelse stijl daar wel nog te herkennen. Van de kunstmatig aangelegde ‘rivier’ tot de oude bomen en de herkenbare Minervatempel.
We wilden die historische elementen in ere herstellen, maar een volledige reconstructie was geen optie. Dat zou de eeuwenlang ontwikkelde natuurwaarden van het parkbos alleen maar verstoren. Onze uitdaging lag dus in het opnieuw herkenbaar maken van de belangrijkste landschapselementen, zonder hinder voor de waardevolle natuur. Waar mogelijk restaureerden we de oorspronkelijke situatie uit het ontwerp van Ghislain-Joseph Henry. Andere plekken gaven we met een eigentijdse interpretatie opnieuw betekenis, in lijn met de historische waarde, functie en compositie ervan.
In zijn totaliteit maakten we de tuin opnieuw toegankelijk en transformeerden we ze tot belevenisdecor voor de hedendaagse activiteiten van Alden Biesen, van weekendwandeling tot ontspanningsplek tijdens een congres in het kasteel.
In een tweede fase wilde de Vlaamse overheid het gehele domein van Alden Biesen integraal toegankelijker maken. Dat wil zeggen dat iedereen de gebouwensite moet kunnen bereiken en betreden, ook rolstoelgebruikers en mensen die niet goed te been zijn. Voordien was dit immers niet het geval, onder andere omdat alle verharde paden in kasseien waren aangelegd.
Niet alleen de heraanleg van de buitenverharding droeg bij tot de toegankelijkheid; ook de signalisatie en de logische passage doorheen de site werd herbekeken. De vele toegangspoorten en gebouwdelen maakten het voor bezoekers moeilijk om de juiste weg te vinden. Met een nieuwe, heldere en toegankelijke padenstructuur creëerden we verschillende gebruikersroutes met hoofdverbindingen en zijtrajecten. Eén centrale wandellus verbindt de gebouwen en groenroutes met elkaar.
