Herbestemmingsstudie en masterplan van een historisch kasteeldomein
Kasteel Tiburhof Rumst
Rumst
2022
Het neoclassicistische Tiburhof in Rumst, met zijn kenmerkende witte gevel en statige symmetrie, stond voor een nieuw hoofdstuk in zijn lange geschiedenis. De VGP Foundation zocht naar een evenwichtige toekomstvisie voor deze erfgoedsite, waarbij het historische karakter behouden blijft én versterkt wordt. Ons masterplan combineert een respectvolle benadering van het erfgoed met een duurzame herbestemming die nieuwe leven brengt in het kasteelensemble en omliggende park.
Erfgoed versterken, functies verbinden
-
Het Tiburhof in Rumst, met zijn statige neoclassicistische architectuur, kenmerkt zich door een symmetrische opbouw en is omgeven door een idyllisch landschapspark met waterpartij. Het kasteel - gebouwd in 1807 - was een typisch hof van plaisantie of buitenverblijf voor de gegoede klasse.
Het landhuis vormt een architecturaal ensemble met twee bijgebouwen die oorspronkelijk dienstfuncties vervulden. Deze opstelling rond een centrale buitenruimte is typisch voor neoclassicistische landhuizen uit deze periode. Een verloren geraakte, ommuurde tuin, die ooit diende als nutstuin voor het domein, maakte eveneens deel uit van de historische aanleg.
Terwijl heel wat gelijkaardige kastelen en landhuizen werden verbouwd of een recentere aanbouw kregen, bleef Tiburhof ongeschonden. Ook het originele parklandschap met zijn kenmerkende waterpartij en bomenbestand heeft de tand des tijds doorstaan, al raakte de oorspronkelijke parkaanleg gaandeweg in verval.
De huidige eigenaar, VGP Foundation, zocht naar een nieuwe invulling voor het domein die recht doet aan de historische gelaagdheid en tegelijk aansluit bij de hedendaagse noden. Een grondige studie van de site was essentieel om tot een weloverwogen herbestemmingsplan te komen.
-
Herwaardering erfgoed
Onze aanpak begon met het doorgronden van de historische gelaagdheid van de site. We introduceerden de begrippen ‘binnen’ en ‘buiten’ de omgrachting, verwijzend naar de verschillende historische ontwikkelingsfasen. De omgrachting - een kenmerkend historisch element - markeerde ooit de grens tussen het kasteelensemble en het parkdomein.
We herstelden de centrale hoofdas als krachtig organiserend element, wat de symmetrie van het classicistische ensemble accentueert en de ruimtelijke beleving versterkt. Voor het hoofdgebouw en bijgebouwen stelden we voor de oorspronkelijke staat te respecteren, storende ingrepen te verwijderen en kenmerkende elementen te restaureren.
De voormalige ommuurde tuin herwaarderen we als nutstuin – in lijn met de oorspronkelijke bestemming – met medicinale planten, kruiden en leifruit. Een subtiele markering die de historische structuur in het landschap vergroot.
Herbestemming en nieuwe ontwikkelingen
Ons masterplan brengt verschillende functies samen die elkaar versterken:
Verdere ontwikkeling van de bestaande kantoorfunctie in het kasteelensemble
Socioculturele functie voor de ommuurde tuin en het bijgebouw
Op het kruispunt van de assen creëerden we een 'raakvlak' - een ontmoetingsruimte die beide functies verbindt met een hedendaagse, transparante structuur.
Landschappelijke integratie
Het parklandschap was essentieel in onze visie. We stelden voor het monumentale bomenbestand te behouden, beschermen en doordacht te beheren voor de lange termijn. De historische parkstructuren wilden we zorgvuldig terugbrengen met aandacht voor de oorspronkelijke zichtlijnen.
Ons beheerplan richt zich op een natuurlijke inrichting: een graslandschap dat de verschillende bomengroepen met elkaar verbindt. Bestaande waterpartijen krijgen een nieuwe functie als ecologisch waardevolle landschapselementen.
We voegden nieuwe tuinelementen toe, zoals een prairietuin en formele tuinkamers. Deze creëren een dynamische parkbeleving die zowel de natuurwaarden versterkt als de nieuwe socio-culturele bestemming ondersteunt.
Een landschappelijke lus of wandelroute leidt bezoekers naar het centrale ontmoetingspunt. We kozen bewust voor een minimale verharding die aansluit bij de bestaande paden. De routes zijn smal en volgen zoveel mogelijk het oorspronkelijke tracé, waardoor we de natuurlijke omgeving maximaal ontzien.
Het masterplan vormt een flexibel raamwerk dat de historische waarde van het domein behoudt en tegelijkertijd ruimte biedt voor vernieuwing.
