Restauratie en ontwerp van archeologische site als bezoekersdomein
Neanderthalersite Lanaken
Lanaken
2009-2015
De Neanderthalersite in Veldwezelt (Lanaken) is de oudste archeologische vindplaats in Vlaanderen. Archeologen en geografen vonden er bewoningsresten van neanderthalers en dierenresten van onder andere wolharige neushoorns en bizons. De plek werd in 2007 als cultureel erfgoed beschermd, maar het gemeentebestuur van Lanaken wilde het ook openstellen voor het grote publiek. Ze deed daarvoor een beroep op onze erfgoedexpertise voor de restauratie en ontsluiting van de site.
De Neanderthalersite werd zorgvuldig versterkt en beschermd, zodat publiek veilig de archeologische schatten kan ontdekken
-
Toen baksteenfabrikant Vandersanden de leemgroeve aan het voormalige Hezerwater in gebruik nam, waren de archeologische verwachtingen meteen hoog. In de directe omgeving van de groeve waren immers al verschillende archeologische opgravingen gevonden. De spanning bleek terecht: tijdens de industriële afgraving van de groeve in 1997, vond men de eerste vuurstenen werktuigen.
Er werd een grootschalige opgraving gestart in samenwerking met KU Leuven, het Agentschap Onroerend Erfgoed en het Provinciaal Gallo-Romeins Museum in Tongeren. Tijdens zes verschillende campagnes, verspreid over vijf jaar, volgden meer dan 200 internationale studenten archeologie en fysische geografie de opgravingen mee. Ze ontdekten archeologische vondsten tot wel 133.000 jaar oud op 24 verschillende plaatsen, waarvan zij er zeven interpreteerden als jachtkamp van de Neanderthalers.
De groeve werd gedoopt tot Neanderthalersite en in 2007 in bescherming genomen als archeologisch monument - toen nog maar het derde in Vlaanderen. Trots op dit cultureel erfgoed, wilde het gemeentebestuur van Lanaken het graag openstellen voor het grote publiek. Daarvoor moesten de hoge, kwetsbare profielen van de groeve beschermd worden tegen beschadiging. En moest de site zo ingericht worden dat bezoekers er op een vlotte en interactieve manier hun weg vinden doorheen de geschiedenis.
-
Bescherming van de archeologische site
Om de Neanderthalersite open te stellen voor publiek, versterkten we eerst en vooral de archeologische resten tegen beschadiging en verval. Een weloverwogen mix van ontsluiting en bescherming, in een duurzame samenwerking met de opdrachtgevers, archeologen, aannemers, coördinatoren en investeerders.
De bescherming begon met de nodige grondwerken, die meteen het fundament vormden voor wat later het bezoekersparcours zou worden. Een hellend pad dat zijn weg zoekt doorheen de groeve en de verschillende archeologische plekken toegankelijk maakt. De waardevolle wanden en vlakken beschermden we met constructies die dankzij doordachte vormen en materiaalkeuzes op een verantwoorde manier opgaan in het landschap. Ze verstoren de archeologische waarde van de omgeving niet, maar vormen toch een kenmerkende ‘signalisatie’ voor wie langs de site passeert.
Bezoekersparcours
We ontwierpen een bezoekersparcours met verschillende wandelpaden die je stap voor stap meenemen door de tijd. Je passeert langs de archeologisch waardevolle plekken en informatiepanelen die je meer vertellen over de ijstijd en tussenijstijd, over bizons en mammoeten, en over de vondsten die opgegraven werden in dit landschap. Je daalt vanaf de toegangspoort letterlijk de tijdlijn af; eens je beneden in de voormalige groeve staat, maak je kennis met de Neanderthalers en hoe zij leefden.
In 2016 was de Neanderthalersite in Veldwezelt laureaat van de Onroerenderfgoedprijs. Een mooie erkenning voor onze bijdrage aan deze lokale archeologische trots.
