Motteheuvel Kessenich
Restauratie monumentsite
en heraanleg van de omgeving
Kinrooi
2021-2022
In het kader van de dorpsvernieuwing in de Maasvallei koos de Vlaamse Landmaatschappij Kessenich, een deelgemeente van Kinrooi, als eerste project. Een belangrijke bezienswaardigheid is daar de Mottetoren; pal in het centrum, maar toch nog door velen onontdekt. De Vlaamse Landmaatschappij en het gemeentebestuur van Kinrooi gaven ons de opdracht om enerzijds de monumenten te restaureren en te versterken, en anderzijds het omliggende landschap een nieuwe verbindende invulling te geven.
Kessenich: erfgoed versterkt, dorpskern vergroend
-
Op Den Berg in Kessenich bevond zich ooit een burcht. Misschien al sinds de 10de eeuw, maar zeker sinds de 12de eeuw: de restanten van een achthoekige burchttoren uit die tijd zijn nog steeds zichtbaar. Met zijn regelmatige vorm, steile zijden en de typische opbouw met neerhof en opperhof, is de site een echt voorbeeld van een middeleeuws Mottekasteel. Een versterkte burcht op een kunstmatig aangelegde heuvel omgeven door een gracht.
Die gracht is er ondertussen niet meer en rond Den Berg bevindt zich nu de dorpskern van Kessenich. Ook de gebouwen kenden door de eeuwen verschillende veranderingen. In de 16de eeuw werd de toren gesloopt en vervangen door een driedelig gebouw. Dat werd in de 17de eeuw nog gebruikt door de familie van Malsen, maar tegen 1899 was het zo vervallen dat baron Willem-Jozef Michiels het liet slopen en er de grafkapel van zijn familie op vestigde. Een vierkante constructie in baksteen met rondboogvensters en binnenin een gepolychromeerd neogotisch houten Onze-Lieve-Vrouwebeeld onder baldakijn.
Zowel de grafkapel als de restanten van de Mottetoren werden in 2004 beschermd bij ministerieel besluit. In 2020 deed het gemeentebestuur van Kinrooi een beroep op onze expertise voor de restauratie en consolidatie van de restanten van het monument. Dit in aansluiting met het landinrichtingsproject ‘Kessenich In Zich(t)’ van de Vlaamse Landmaatschappij. Door markante plaatsen in Kessenich op te waarderen, willen zij de herkenbaarheid van de dorpskern in de Maasvallei vergroten en een betere verbinding maken tussen het centrum en de omliggende natuurgebieden. Zo willen zij Kessenich betrekken in wandel- en fietsnetwerken en het dorp als recreatieve trekpleister op de kaart zetten.
-
Versterking van de monumentsite
De beschermde ruïne van de motte werd volledig geconsolideerd
en gerestaureerd:Combinatie van complexe stabiliseringswerken
Vernageling van het talud
Versterking van historisch waardevolle muren uit verschillende
bouwperiodesRestauratie van waardevolle bouwkundige elementen zoals de kapel
We maakten van de vervallen monumentsite een hedendaagse, waardevolle plek die voldoet aan de verwachtingen van de diverse
betrokkenen. Denk aan de gemeente en onderhoudsdiensten, de bezoekers, het Agentschap Natuur en Bos en het Agentschap Onroerend Erfgoed.Naast de restauratie van de bestaande elementen, voegden we een kenmerkende blikvanger toe. Bovenop de ruïne van wat ooit de middeleeuwse burcht of donjon was, staat nu een doorkijktoren in cortenstaal. Die zorgt voor de nodige zichtbaarheid, herkenbaarheid én richt de blik van de bezoekers op de omgeving van de Maasvallei.
Vergroening van de dorpskern
In het landinrichtingsproject ‘Kessenich In Zich(t)’ ging veel aandacht naar de vergroening en ontharding in en rondom de dorpskern. Hiervoor maakten we samen met de VLM een eigentijds ontwerp voor de omgevingsaanleg, rekening houdend met de archeologische, sociale, culturele, bouwkundige en ecologische context.Naast de Motteheuvel werd een park aangelegd op de Gaard. Een plek die dankzij een speelheuvel, een petanqueveld en voldoende zitbanken ruimte creëert voor ontmoeting en ontspanning. Voor de bewoners van Kessenich, maar ook als rustplek voor de recreatieve wandelaars en fietsers die de Maasvallei ontdekken. De Bergplaats werd heringericht als evenementensite voor lokale verenigingen en het kerkhof werd grondig vergroend. Met een eenduidige vormentaal en een historische leidraad brachten we verschillende losstaande plekken samen tot een aansluitend groen landschap in het centrum van Kessenich.
Dankzij nieuwe trage wegen verbonden we het dorp nog meer met de omliggende natuurgebieden, zoals het Vijverbroek. Zo vinden recreatieve fietsers en wandelaars sneller en veiliger hun weg naar Kessenich en bewegen zwakke weggebruikers zich algemeen vlotter door het dorp.
